🐋

Blogs

 

Op 23 november reisde ik vanuit het westen van Nederland af naar hartje Maastricht om het seminar “Animals in the Anthropocene” bij te wonen. In deze blog deel ik mijn persoonlijke ervaringen van de dag en geef ik tegelijkertijd een samenvatting van de thema’s die op mij als biologe/ecologe het meeste indruk maakten. 

Omdat ik uiteraard niet te laat wilde komen, arriveerde ik ruim veertig minuten te vroeg. De gedachte dat ik de eerste zou zijn was incorrect, aangezien een aantal deelnemers onder het genot van een kop koffie al gezamenlijk klaarstoomde voor de interessante thema’s die deze dag aan bod zouden komen. Het publiek was dan ook zeer gevarieerd: van medewerkers uit de dierentuinwereld tot aan voedingsdeskundigen en van studenten tot docenten: allen geïnteresseerd in hoe we het beste om kunnen gaan met dieren en de natuur in de complexe tijd waarin we vandaag de dag leven. 

Onze ecologische “pawprint”

Het seminar zelf duurde van tien uur in de ochtend tot half vijf ’s middags. Er kwamen vijf interessante sprekers aan bod, waarbij dhr. Pim Martens, de organisator, zelf het spits afbeet. Dhr. Martens is de directeur van het ‘International Centre for Integrated Assessment and Sustainable Development’ en van de ‘AnimalWise Foundation’. Hij besloot in zijn presentatie ‘Time to eat the dog? (Un)sustainable human-animal relations’ een beeld te geven van hoe vertekend ons inschattingsvermogen kan zijn. Het klassieke voorbeeld hierbij is een gezin dat in het dagelijks leven zijn best doet om duurzaam te leven, maar ook samenwoont met twee grote, sterke familiehonden. Voor de hondenliefhebbers onder ons is het misschien niet leuk om te realiseren, maar een wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een grote hond op een dag soms tot wel tien maal het dagelijkse dieet van een niet-vegetarisch persoon kan verorberen. Voor katten geldt hetzelfde, alleen in mindere mate. Dit concept noemde dhr. Martens ook wel onze ecologische ‘pawprint’ in plaats van ‘footprint’. Tot zo ver dus de duurzame insteek van het moderne gezinsleven…         


Ecosystemen zijn een muziekstuk van Mozart

Uiteraard kwamen veel meer onderwerpen aan bod, waarvan de meeste thema’s vanuit een fundamenteel oogpunt niet alleen interessant leken, maar vaak ook erg confronterend waren. De presentatie van dhr. Martens omvatte issues m.b.t. het uitsterven van diersoorten, het verlies aan biodiversiteit, de aantasting van ecosysteem-functies en het ontstaan van ziekten. Dhr. Martens vergeleek een natuurlijk ecosysteem met een piano waarop een muziekstuk van Mozart gespeeld wordt. Wanneer je één voor één noten weglaat uit het muziekstuk, is tot op een bepaald moment het stuk nog enigszins herkenbaar. Echter na verloop van tijd, wanneer te veel muzieknoten verloren gaan, is niet meer te herkennen om welk stuk het gaat. Dit is het moment van ‘instorten’, zoals ook een ecosysteem op een cruciaal punt in zou storten wanneer te veel onderdelen verloren gaan (“biodiversity loss” en “ecosystem disturbance”). Verder kwamen ook de veehouderij en de handel in (producten van) dieren aan bod. Als laatste werd ook veel gesproken over het welzijn en het fokken van huisdieren – waarbij het helaas nog steeds heel vaak voorkomt dat dieren voor ons eigen plezier worden doorgefokt tot een organisme dat haast niets meer weg heeft van de fysieke bouw van de oorspronkelijke voorouder.
 

Dierenvriend = natuurvriend?

Uiteraard was dhr. Martens zelf niet de enige spreker op deze seminardag. Zowel de wetenschapper dhr. Dennis Turner uit Zwitserland, directeur van de ‘private research and teaching Institute for applied Ethology and Animal Psychology’, als ook de lieftallige mw. Marie-José Enders, de ‘Chair of Anthrozoology, Open University in Heerlen’, vermaakten ons door verhalen te vertellen over hun onderzoeken m.b.t. huisdieren in verschillende culturen en leeftijdscategorieën. Wat mij als ecologe opviel bij de presentaties van deze wetenschappers was dat mensen die gezien worden als ‘dierenvrienden’ – doordat ze huisdieren houden, in het veterinaire circuit werken, dieren in dierentuinen trainen of opvangcentra voor dieren ondersteunen – in enquêtes ook meer begrip toonden voor de noodzaak van natuurbescherming. De correlatie is uiteraard te verwachten, maar toch heb ik het toegevoegd aan mijn aantekeningen.       

Cultuurclichés

Bij de presentatie van dhr. Turner kwamen veel facetten aan bod. Het moge duidelijk zijn uit zijn verhaal dat er vooroordelen bestaan over de invloed van factoren als geslacht, religie en het wel of niet zijn van een ‘dierenvriend’, op de manier waarop gedacht wordt over onderwerpen als biodiversiteit, dierenwelzijn en dierentuinen. Zo zijn opvallende conclusies dat, over het algemeen, vrouwen negatiever tegenover het bestaan van dierentuinen staan dan mannen. Verder was een duidelijke conclusie dat mensen die huisdieren bezitten het minder acceptabel vinden dat mensen vlees van bedreigde diersoorten eten dan mensen die geen huisdieren bezitten. De dagelijkse relatie tussen mens en dier kan daarom ook invloed hebben op hoe een persoon denkt over dergelijke, grootschaligere thema’s omtrent duurzaamheid en natuurbehoud – een verband dat bij een eerdere presentatie ook al werd benadrukt.

Het meest verrassende was dat, over het algemeen genomen, mensen van uiteenopende religies het erover eens waren dat dierenwelzijn ertoe doet, hoewel de mate waarin men het eens was verschilde. Hierbij waren het boeddhisme, christendom, jodendom, hindoeïsme, de islam en overige geloofsovertuigingen meegenomen als verschillende categorieën. Het onderzoek betrof een grote studie in twaalf verschillende landen en de resultaten die dhr. Turner besprak gaven eigenlijk een samenvatting van de verschillende studies die uitgevoerd werden van 2004 tot en met 2017.

De relatie tussen met name ouderen en dieren is vervolgens uitgebreid behandeld door mw. Enders. Wat me opviel is dat ze aangaf zelf begonnen te zijn met haar studie toen ze in de veertig was. Hierna heeft ze zelfs nog een PhD afgerond. Volgens haar is het namelijk zo dat, wanneer men ouder wordt, het steeds lastiger wordt om een invulling en betekenis aan het leven te geven. Een huisdier kan hierbij veel steun bieden, tonen meerdere onderzoeken aan. Vroeger, ongeveer tot aan de jaren zeventig, keek men hoofdzakelijk naar alles wat men níet meer kan doen door ouderdom. Tegenwoordig, echter, focussen we ons veel meer op de dingen die we nog wél kunnen doen als we oud zijn. Mw. Enders gelooft dat door het verantwoordelijk zijn voor een dier, ouderen minder eenzaam zijn en weer een duidelijk doel hebben in het leven. 

Ecocentrisme versus de harde dierethicus

De vierde spreker van de dag was mw. Bernice Bovenkerk, assistent professor in de filosofie aan de Wageningen Universiteit. Ze sprak over dierethiek, uiteenlopend van meningen van dierethici die opkomen voor het individuele dier tot de visie van ecocentristen, die opkomen voor hele populaties en ecosystemen. Het klassieke voorbeeld is het verschil tussen het opofferen van twintig kippen, of één walvis van een soort die bedreigd is in het wild. De dierethicus zal kiezen voor het belang van de kippen, omdat het twintig individuen betreft, terwijl de ecocentrist zal kiezen voor het belang van de bedreigde diersoort. Dit gaat zelfs zó ver, dat er dierethici bestaan die vinden dat alle predatoren uit de wereld verwijderd zouden moeten worden om op deze manier ‘op te komen’ voor het welzijn van prooidieren en zo veel mogelijk prooidieren te redden. Dit vond ik een lachwekkende, maar ook ongemakkelijke gedachte – hoe angstaanjagend is het dat er mensen zijn in de wereld die zich hier daadwerkelijk hard voor maken en op deze manier denken dat organismen op onze planeet het zo beter zullen hebben? Charles Robert Darwin zou zich omdraaien in zijn graf… 

Alle gekkigheid op een stokje, dierethiek en menselijke emoties omtrent dierenwelzijn zijn complex. Het verschil zit hem, naar mijn mening, in het feit dat er aan bijvoorbeeld een dier veel gemakkelijker een maatstaf toegeschreven kan worden dan aan een heel systeem. Een dier is in de zin van emoties of gevoel gemakkelijker te definiëren dan een ecosysteem, welke geen ‘emotie’ of gevoel ervaart. Het is een door de mens afgebakend ‘iets’. Het is dus belangrijk dat mensen met een achtergrond in ‘environmental studies’ op dit punt wel gezien worden als experts. Zelf neig ik namelijk veel meer naar het ecocentrisme, hoewel ik uiteraard ook het dierenwelzijn van een individu hoog in het vaandel heb staan.

 

Niet kapot, wel repareren?

Als laatste kwam de presentatie van mw. Sabrina Brando aan bod. Ik heb haar al eerder ontmoet en vaker zien spreker, ze is de dierenwelzijnscoördinator van WAZA: “World Association of Zoos and Aquaria”. Haar presentatie had daarom vooral te maken met hoe we dieren houden in gevangenschap, met name in dierentuinen en aquaria. Desalniettemin kwamen een hoop items aan bod waarvan ik geloof dat deze niet alleen in de dierentuinwereld, maar overal in het bedrijfsleven van toepassing zijn. Mw. Brando traint namelijk niet alleen dieren, maar vooral ook mensen. Het gebrek aan ontwikkeling van een bedrijf kan hem namelijk zitten in verschillende dingen: hinder ondervinden door wet- en regelgeving, belemmerd worden door ‘mensen hogerop’, of bang zijn ‘to fix things that aren’t broken’ – ofwel: “waarom dingen aanpassen, als de manier die we gewend zijn prima werkt?” Dit laatste is te verklaren door de menselijke angst om risico’s te nemen, maar soms ook door een tikkeltje ‘trots’. Mw. Brando had het met name over de eventuele noodzaak om de dierentuinwereld te ‘rebooten’, en allerlei zaken omtrent werkwijzen en dierenwelzijn aan te pakken. Over het algemene gedrag van mensen op de werkvloer heb ik ook weer wat opgestoken!         

Al met al was deze dag daarom zeker interessant voor iedereen die te maken heeft met dier, mens en natuur. Als ecoloog krijg ik te maken met alle drie en door het bijwonen van dit seminar heb ik weer een stukje kennis vergaard met betrekking tot “dieren in het anthropoceen”.         

Ben je nieuwsgierig geworden naar deze onderwerpen of wil je graag meer leren over mijn visie op dierenwelzijn, natuurbehoud en populatiebiologie? Contacteer me dan op Reefz en neem vooral ook een kijkje op mijn LinkedIn pagina: https://www.linkedin.com/in/manondevisser/

Manon de Visser - adviseur in de ecologie + moleculair bioloog

Advertentie

Over Reefz

🌍 Blue Economy Network

✒️ Lidmaatschap

⚜️ Vacaturebank

Introductie

📃  Blogs: je persoonlijke logboek voor het onder redactie publiceren van inspirerende artikelen a.d.h.v. ideeën, inzichten, ervaringen, expertise -

Partners

Recommendations

Wildlife Magazine

 
 

 

🔎 Bekijk alle verschenen edities van Wildlife Magazine -

Bedrijvengids & Productcatalogus (TOP10)

🔎 Bekijk alle bedrijven en producten op Reefz -

Winactie

 

Kans maken op deze prijs ?
Doe mee met de Reefz Winactie !

Events

Foto's

Workshops

Teaching - Learning - Caring...

Reefz Sessies

Nieuws, Ontwikkelingen & Innovaties

Travel

-broaden your horizon-

Career Coach

De eerstvolgende stap in je carrière.

Business to Business

Consultancy & Communications

bol.com

zooplus

zooplus.nl

Sprekersbureau SpeakOut

Welke content hoort waar ?

Werken bij WildWorld B.V.

Studie, Stage & Afstuderen bij WildWorld B.V.

Contactformulier

✉️  Ik wil naar aanleiding van de informatie op deze website in contact komen met de organisatie -

Óf: Tip de redactie (anoniem)

Reefz

WildWorld B.V.

FB Page | FB Group | Mailing List



Mission:


Re(de)fining businesses,

Connecting professionals,

Empowering people,

Envisioning sustainable societies.


Read more...



,

Organisatie:


  • Animal Care by Mafalda
  • Communications (B2B)
  • Consultancy (B2B)
  • Contactformulier
  • Medewerkers
  • Partnerships
  • Raad van Advies
  • Reviews
  • Studie, Stage & Afstuderen
  • Werken
  • WildWorld B.V.
  • Workshoppacks
  • Direct naar:


  • Animal Care Manuals
  • Career Coach
  • Human|Nature
  • I.M.
  • Off Topic
  • Projecten
  • Reefz Recensie
  • Reefz Sessies
  • Tip de redactie (anoniem)
  • Vacaturebank
  • WildWorld B.V.
  • Workshops voor Groepen



  • Publisher: WildWorld B.V. | Contact: redactie@wildworld.nl